Artikel geschreven door Frank de Neeve (Holland Film Nieuws) n.a.v. zijn bezoek aan de Cinemeccanica fabriek in Milaan, Italië 2004.

Cinemeccanica
Werkplaats in een woonblok

directeur NicelliCinemeccanica is een van de grootste filmprojectorfabrikanten ter wereld. Het bedrijf bestaat al sinds 1920 en is al die tijd gevestigd op dezelfde plek in Milaan, op slechts drie kilometer van het centrum. Vittore Nicelli, president van Cinemeccanica geeft ons een rondleiding door de fabriek. 'Als mensen mij vragen wat ik ben, zeg ik metaalbewerker. Want dat doen we hier, in essentie: metaalbewerken.'

Door Frank de Neeve

Cinemeccanica is midden in een woonwijk gevestigd. Naast en boven de kantoren wonen mensen, even verderop hangt de was buiten. Vittore Nicelli is een aimabele man, die al sinds 1963 bij Cinemeccanica werkt. Al gauw vertelt hij over het verleden; dat het bedrijf al vanaf de oprichting op dezelfde locatie zit, dat de fabriek in de oorlog gebombardeerd werd en weer exact hetzelfde is herbouwd. 'Cinemeccanica's doorbraak kwam in 1959', vertelt Nicelli, 'vlak voordat ik hier kwam.' In dat jaar werd een overeenkomst met de Rank Corporation getekend, die stopte met het bouwen van eigen projectoren en over de hele wereld Cinemeccanica ging verkopen. De fabriek zelf ligt achter de kantoren, middenin een woonblok. Een unieke situatie, beaamt Nicelli, maar de omwonenden hebben weinig last van de 5000 m² grote fabriek. Alleen de vrachtwagens die laden en lossen geven wat overlast. Toch is het een herrie van jewelste als we de eigenlijke fabriek binnenlopen. Op de begane grond wordt dan ook het zware werk gedaan: hier komen componenten binnen die verder worden bewerkt, worden onderdelen gemaakt en worden de projectoren die klaar en getest zijn, gereedgemaakt voor verscheping.

Cinemeccanica maakt zo'n 120 projectoren per maand; vooral de Victoria 5, maar ook de Victoria 8 wordt nog gemaakt. Deze in 1961 ontwikkelde oliebad-projector, die slechts twee procent van de totale productie uitmaakt, wordt nog geproduceerd omdat hij geschikt kan worden gemaakt voor 70 mm. De Victoria 8 bevat veel verschillende onderdelen en is relatief moeilijk om te maken. De Victoria 5 daarentegen is een in 1975 ontwikkelde projector met tandsnaaraandrijving die, evenals de Victoria 8, in de loop der jaren verder verfijnd is. In de Victoria 5 zitten veel dezelfde onderdelen op verschillende plaatsen, wat er in combinatie met het modulaire design voor zorgt dat de projector betrouwbaar, maar ook scherp geprijsd is.

maltheser kruisIn 1963 werkten er 264 mensen bij Cinemeccanica, aldus Nicelli, maar tegenwoordig zijn dat nog maar zo'n 110. In principe kan alles in de fabriek worden gemaakt, maar om schommelingen in de markt op te vangen, wordt een deel van het werk, zoals spuitwerk, uitbesteed aan onderaannemers. Alleen in slappe tijden wordt er meer zelf gefabriceerd. Trots laat hij een van de achttien bewerkingscentra zien. Het apparaat, dat 72 verschillende gereedschapcomponenten kan bevatten, wordt eerst geladen met allerhande onderdelen die moeten worden bewerkt. Daarna voert het stuk voor stuk de voorgeprogrammeerde bewerkingen uit. 'Als mensen mij vragen wat ik ben, zeg ik metaalbewerker. Want dat doen we hier, in essentie: metaalbewerken', aldus Vittore Nicelli. Toch ontkomt ook Cinemeccanica niet aan de digitalisering van de markt. Onlangs werd bekend dat de al langer bestaande relatie met Barco zal worden geïntensiveerd. Binnenkort zal Cinemeccanica dan ook een eerste eigen digitale projector met componenten van Barco presenteren.

Werkplaats
De eerste verdieping is de plek waar de assemblage plaatsvindt. Deze etage ademt meer de sfeer van een werkplaats dan van een fabriek, wat ook weer niet zo verwonderlijk is gezien de lage productieoplagen. Overal herken je onderdelen uit de projectoren, hoewel het bij de tamboer even peinzen is omdat de tanden er nog ingefreesd moeten worden. Niet veel verder ligt een blad vol Maltezer kruizen. Deze worden elders gegoten, door middel van de verloren was-methode, een proces dat wegens de precisie ook in de wapenindustrie wordt gebruikt. In de Cinemeccanica-fabriek worden de Maltezer kruizen, na montage in het loopwerk, aan een duurtest onderworpen, waarbij met een stethoscoop geluisterd wordt of het zuiver loopt. Componenten worden met flinke aantallen tegelijk besteld, wat de grote voorraad voorstukken verklaart en een paar planken verder de hoeveelheid loopwerken. Iedere projector wordt volgens de opgegeven configuratie per order gemaakt, zodat we verspreid over de hele fabriek projectoren in verschillende stadia van productie zien staan, die later de hele wereld over zullen gaan. Er staat bijvoorbeeld een Victoria 5 met een klein lampenhuis die naar Rusland moet, misschien wel naar een arthousebioscoop. Verderop staat een projector in console uitvoering voor Colombia en daarnaast wordt er aan een eentje zonder automatisering gewerkt die uiteindelijk in Koeweit terecht zal komen. Misschien wel in de screening room van een sjeik met een privé-collectie films, mijmer ik.

Eenvoud
Twaalf uur, lunchtijd en alle arbeiders gaan op weg naar de kantine, terwijl Nicelli ons weer een trap opvoert naar de tweede verdieping. Hier is de ontwerpafdeling gevestigd, die via CAD/CAM tekeningen en files maakt, die door de productieapparatuur kunnen worden gelezen. Hoewel er wel nieuwe producten worden ontwikkeld, zoals de digitale soundhead en recentelijk een displaysysteem voor lobby's, beschikt Cinemeccanica niet over een echte R&D afdeling. Volgens Nicelli is Cinemeccanica een bedrijf waar producten meer evolueren, dan dat er revoluties plaatsvinden. Recente innovaties zijn dan ook verbeteringen aan bestaande producten, zoals aan de automatisering, de lampenhuizen en de revolverkop. Nu ligt er ook een prototype voor een verbeterde speedunit, onderdeel van de non-rewind, op de werkbank. We kijken even bij een werknemer die op de computer ontwerptekeningen van architecten nakijkt, die helaas vaak weinig van bioscopen blijken te weten. Want kan het allemaal wel wat er is getekend? Kunnen alle bezoekers het doek wel zien en staat er geen kolom voor het projectievenster? Hier kan ook de plek van de speakers worden bepaald, en de brandpuntsafstand van de lenzen worden berekend.

interlockWe komen binnen het bereik van het gezoem van twee projectoren die op interlock worden getest. Eerst loopt de film door de ene projector en dan door de tweede, die hem ook weer opwikkelt. Een metalen diabolo-roller ligt los bovenop de film tussen beide projectoren in, om hem strak te houden. Als alles klopt ligt die roller absoluut bewegingloos, vertelt degene die hiermee bezig is via vertaler Nicelli. Cinemeccanica maakt, hoewel bijna niemand dat weet, ook projectieschermen. 'We hebben maar een beperkte productiecapaciteit, daarom geven we er niet al te veel ruchtbaarheid aan', aldus Nicelli. Cinemeccanica was echter wel de eerste fabrikant die doeken kon leveren, die opgevouwen vervoerd kunnen worden, zonder dat dat resulteert in vouwen of kreuken. Nicelli laat de machine zien die het extern geproduceerde doek perforeert. Dan is er een machine die de banen doek aan elkaar sealt en een andere die de ringen er doorheen slaat, zodat het scherm kan worden opgehangen. Als we terug naar zijn kantoor lopen, vertelt Nicelli dat het de filosofie van Cinemeccanica is, om producten simpel en betrouwbaar te houden. 'Uiteindelijk', zegt hij glimlachend, 'is het moeilijker om iets simpels te ontwerpen dan iets ingewikkelds. De meest betrouwbare auto die ik ooit heb gehad, was een 2CV. Daar zat bijna niks in dat kapot kon.'

fotoCinemeccanica
view the foto's / photo's

homepage home